Błotniak Łąkowy

Ochrona lęgów

Wyszukiwanie gniazd błotniaka łąkowego jest czasochłonne i wymaga od obserwatora znajomości zachowań gatunku. Polega na obserwacji pól i łąk, najlepiej z wyniesionego punktu (tak aby wzrokiem objąć jak największy teren), a w momencie dostrzeżenia ptaka niosącego pokarm śledzeniu kierunku lotu oraz miejsca, w którym on zasiada. Bardzo często blisko gniazda dochodzi do przekazania ofiary. Kontroli poddaje się wszystkie miejsca, w których wcześniej obserwowano tokujące pary, sparowane ptaki lub samice znoszące materiał na gniazdo.

Wyszukiwanie gniazd prowadzi się najczęściej w zespołach dwuosobowych. Obserwator nakierowuje przez krótkofalówkę drugą osobę na punkt w zbożu lub innej uprawie, w który zapadła samica. Samice najczęściej wytrwale siedzą w gnieździe i dopiero w momencie zbliżenia się na niewielką odległość (2-3 m) wylatują z gniazda. Gniazda na polach zbóż lub rzepaku są wyszukiwane dopiero w III kwartale czerwca (po wykluciu się piskląt), gdyż ich odnajdywanie na etapie inkubacji jaj niesie zbyt duże ryzyko opuszczenia zniesienia przez samicę. Niestety do momentu klucia się piskląt część lęgów jest niszczona przez drapieżniki.

Ogrodzenie z siatki chroni pisklęta w czasie żniw, nielotne młode pozostają w ogrodzeniu i nie giną podczas koszenia zboża. W pobliżu gniazda wykładamy również repelety zapachowe, co zmniejsza ryzyko zniszczenia lęgu przez drapieżniki (lisy, psy, dziki).

Dzięki dotacji Fundacji EkoFundusz mogliśmy skorzystać z doświadczeń ornitologów z Brandenburgii (Niemcy) i zamówić specjalnej konstrukcji ogrodzenia do ochrony lęgów błotniaka łąkowego. Takie ogrodzenie składa się z 4 ścianek o wymiarach 2 m x 1,2 m. Jego ścianki są łączone na rogach za pomocą bolca. Ramki ogrodzenia są wykonane z cienkich metalowych profili (20×20 mm), a ścianki ze sztywnej siatki zgrzewanej o oczku 25×25 mm. Grubość drutu wynosi 3 mm. Ogrodzenia są ocynkowane oraz pomalowane proszkowo na kolor zielony. Ścianki ogrodzenia wsuwa się między źdźbła zboża, co sprawia, że unika się wygniatania zboża wokół ogrodzenia. Stabilna, metalowa konstrukcja może być wykorzystywane przez wiele lat. Ogrodzenia są łatwe w montażu, dzięki czemu znacznie ogranicza się czas przebywania ludzi w pobliżu gniazda (do ok. 5 min) i narażania ptaków dorosłych na stres. Po wylocie piskląt z gniazda ogrodzenia są zabierane z pola lub łąki. Ogrodzenia są akceptowane przez ptaki dorosłe i nie powodują porzucania lęgów.

Innymi sposobami ochrony lęgów błotniaka łąkowego jest opóźnienie terminu koszenia zboża (w ustaleniu z rolnikiem), przenoszenie piskląt na sąsiednie pole czy też pozostawianie podlotów w zamaskowanym zagłębieniu na ściernisku. Metoda ochrony lęgu zależy od wieku piskląt, lokalizacji gniazda, terminu żniw oraz uzgodnień z rolnikiem.

Ty też możesz pomóc
1. Jeżeli znajdziesz gniazdo błotniaka łąkowego w zbożu, rzepaku lub na łące, a pisklęta są małe, pokryte białym puchem pisklęcym (wiek do 15 dni). Poproś rolnika, żeby pozostawił nieskoszony fragment zboża/łąki wokół gniazda. Należy pozostawić fragment o powierzchni co najmniej 5×5 m, w przypadku łąki lub lucerny większy (10×10 m). Pamiętaj, że gdy pisklęta mają więcej niż 15 dni, słysząc zbliżające się niebezpieczeństwo mogą uciekać z gniazda i chować się w zbożu w promieniu kilku metrów od niego.

Pamiętaj również, że wizyty przy gnieździe zwiększają ryzyko znalezienia lęgu przez drapieżniki naziemne (człowiek pozostawia zapach), dlatego też ogranicz je do niezbędnego minimum! Dobrym rozwiązaniem jest otoczenie gniazda ogrodzeniem z siatki np. Izola lub zgrzewanej (o wymiarach 2×2 m).

2. Gdy pisklęta są starsze, opierzone i prawie lotne (wiek powyżej 25 dni) koniecznie zabierz je z gniazda przed koszeniem zboża. W tym wieku pisklęta mogą uciekać próbując latać. Przygotuj kartonowe pudło, w którym będzie można przechować ptaki. Należy podzielić pudło na kilka komór (robiąc ścianki wewnętrzne), tak aby każde pisklę było przechowywane oddzielnie (w stresie pisklęta są agresywne wobec siebie i mogą się poranić). Po skoszeniu zboża na polu zostaw pisklęta na ściernisku w miejscu, w którym znajdowało się gniazdo. Ptaki połóż w niewielkim dołku, wyłożonym i osłoniętym słomą. „Gniazdo” można zamaskować kostkami słomy. Ubarwienie młodych (rdzawobrązowe) powoduje, że ptaki są mało widoczne na tle ścierniska. Pisklęta możesz również przenieść na sąsiednie pole (jeżeli nie jest to duża odległość – do 50 m). Musisz mieć jednak pewność, że zboże na tym polu nie zostanie skoszone przez najbliższe 5-7 dni.