Błotniak Łąkowy

O projekcie

Błotniak łąkowy dawniej gnieździł się na terenach podmokłych. Na skutek degradacji (głównie melioracji) tego typu siedlisk zaczął wyprowadzać lęgi w uprawach zbóż oraz na zmeliorowanych łąkach. Rozwój „polnej” populacji błotniaka łąkowego obserwowano w latach 90-tych. Obecnie w niektórych regionach kraju błotniaki łąkowe gniazdują prawie wyłącznie w uprawach polnych. Daje to szansę na przetrwanie gatunku w coraz bardziej przekształconym przez człowieka krajobrazie, ale jednocześnie stwarza nowe zagrożenia. Błotniaki późno przystępują do lęgów i okres opuszczania przez pisklęta gniazd (od połowy lipca) może przypadać na czas żniw. O przetrwaniu lęgów w dużej mierze decyduje pogoda. Jeżeli żniwa rozpoczynają się wcześniej, duża cześć lęgów jest nieumyślnie niszczona podczas prac polowych. Jeszcze trudniejsza sytuacja jest z lęgami zlokalizowanymi na łąkach lub w uprawach lucerny i koniczyny. Sianokosy odbywają się najczęściej na początku czerwca, czasami już w maju na etapie inkubacji jaj.

Program ochrony błotniaka łąkowego w Polsce jest koordynowany przez Towarzystwo Przyrodnicze „Bocian”. Czynna ochrona lęgów jest prowadzona głównie w województwie mazowieckim i lubelskim (od 2005 r.) oraz podlaskim i opolskim.

Fundamentem projektu jest współpraca ornitologów-ochroniarzy z rolnikami. Ważnym celem projektu jest przekonanie społeczności wiejskiej o pożytecznej roli błotniaka łąkowego w agrocenozach oraz potrzebie jego aktywnej ochrony. Nieodłącznym elementem naszych działań jest również propagowanie ochrony błotniaka łąkowego w mediach (głównie w prasie).

Najskuteczniejszą metodą czynnej ochrony lęgów (stosowaną od wielu lat w krajach Europy Zachodniej) jest ich zabezpieczanie za pomocą ogrodzeń z siatki. Zastosowanie ogrodzeń pozwala ograniczyć straty spowodowane przez drapieżniki naziemne oraz wyeliminować przypadki zabijania piskląt w czasie żniw. Sukces lęgowy w gniazdach, objętych czynną ochroną jest znacznie wyższy niz w gniazdach nie chronionych i siega ponad 90%.

Uzasadnienie podjęcia działań ochronnych:

1. Błotniak łąkowy jest objęty w Polsce ochrona gatunkową.
2. Został wymieniony w załączniku I Dyrektywy Ptasiej UE (gatunki wymagające szczególnej ochrony).
3. Jest nielicznym lub bardzo nielicznym ptakiem lęgowym niżu Polski.
4. W większości krajów europejskich błotniak łąkowy jest gatunkiem zagrożonym, znajduje się w Krajowych Czerwonych Księgach Zwierząt w: Niemczech, Holandii, Danii, Francji, Hiszpanii, Czechach.
5. Lęgi zlokalizowane w uprawach zbóż, rzepaku, lucerny oraz na łąkach są często zagrożone i wymagają czynnej ochrony.
6. Czynna ochrona lęgów błotniaka łąkowego jest skuteczna. Współpraca ornitologów z rolnikami przynosi dobre rezultaty.
7. Czynna ochrona błotniaka łąkowego jest realizowana od wielu lat w Holandii, Niemczech, Danii, Francji, Hiszpanii, Słowacji i Czechach.