Błotniak Łąkowy

Badania migracji

Jednym z ważnych elementów projektu ochrony błotniaka łąkowego jest poznanie tras migracji oraz miejsc zimowania krajowej populacji błotniaka łąkowego. Skuteczna ochrona gatunków wędrownych musi być kompleksowa, tzn. obejmować zarówno ochronę na lęgowiskach, jak również na zimowiskach w Afryce, gdzie błotniaki łąkowe spędzają większą cześć swojego życia. Badania migracji i dyspersji realizujemy poprzez obrączkowanie ptaków oraz badania z wykorzystaniem telemetrii satelitarnej.

Obrączki zamawiamy w firmie Interrex

Błotniaki łąkowe znakujemy w Polsce pomarańczowymi obrączkami od 2005 r. Na każdej obrączce znajduje się kombinacja liter i cyfr koloru czarnego. W innych krajach stosuje się odmienne kolory obrączek np. w Holandii kolor żółty, w Danii niebieski, a w Niemczech czerwony i zielony. Zakładamy zawsze dwie obrączki: ornitologiczną (metalowa) oraz pomarańczową (plastikowa). Znakowanie kolorowymi obrączkami umożliwia i ułatwia identyfikację osobników. Kolorowa obrączka jest bardziej widoczna, dzięki czemu można ją dostrzec i odczytać przy pomocy lunety z odległości ok. 100 m. Obrączki ornitologiczne (metalowe) można odczytać tylko w momencie ponownego schwytania ptaka lub znalezienia martwego osobnika. Obrączkujemy zarówno pisklęta jak i ptaki dorosłe, które chwytamy w specjalistyczne sieci ornitologiczne. Przy okazji obrączkowania robimy pomiary biometryczne oraz pobieramy materiał genetyczny. Uzyskaliśmy już kilka ciekawych wiadomości zwrotnych. Do najciekawszych należy stwierdzenie w 2008 roku w gminie Strzegowo samicy, która została schwytana i zaobrączkowana rok wcześniej 180 km na południe, niedaleko miejscowości Łosice.

Jeżeli znajdziesz ptaka z obrączką, skontaktuj się z nami lub ze Stacją Ornitologiczną MiIZ PAN, podając następujące dane:

• tekst i numer wytłoczony na obrączce (jeśli ptak jest martwy, dołącz obrączkę),
• datę znalezienia, schwytania lub obserwacji,
  miejsce znalezienia, schwytania lub obserwacji,
• stan ptaka w chwili znalezienia (np. zdrowy, ranny, martwy świeży, martwy w rozkładzie),
• przyczynę śmierci lub zranienia ptaka, jeśli można ją określić,
• los ptaka po schwytaniu (np. wypuszczony, przetrzymany do następnego dnia),
  gatunek ptaka, jeśli można określić,
• imię, nazwisko i adres kontaktowy znalazcy.

Kontakt
Stacja Ornitologiczna MiIZ PAN
ul. Nadwiślańska 108, 80-680 Gdańsk 40
tel. (085) 308-07-59, e-mail: tomek@miiz.waw.pl

Stacja potwierdza otrzymaną wiadomość powrotną i zawiadamia o okolicznościach zaobrączkowania stwierdzonego ptaka.

W 2007 r., dzięki pomocy Holenderskiej Fundacji Błotniaka Łąkowego zainicjowaliśmy badania z wykorzystaniem telemetrii satelitarnej. Jest to metoda bardzo droga (jeden nadajnik to koszt 3050 USD + plus koszty transferu danych z ARGOS), ale umożliwia pozyskanie w krótkim czasie wielu cennych danych. W nadajniki satelitarne wyposażyliśmy dwie samice, którym nadaliśmy imiona Halina i Grażyna. W 2008 r. nadajniki założyliśmy kolejnym ptakom, tym razem samcom – Dominikowi i Jurkowi.

Zastosowaliśmy nadajniki typu PTT-100 Microwave Telemetry. Nadajniki tego typu posiadają panele słoneczne, dzięki czemu baterie są doładowywane, a ich żywotność jest znacznie wydłużona – mogą działać nieprzerwanie nawet przez 3 lata. Sygnały z nadajnika są odbierane przez pięć satelitów działających w systemie Argos. Nadajnik satelitarny waży 14 g, co stanowi 4-5% masy dorosłego ptaka. Jest zakładany na stałe, na plecy (jak plecak) za pomocą teflonowych tasiemek, dzięki czemu jest ulokowany stabilnie, nie zsuwa się, nie przekręca oraz nie drażni skóry. Zdjęcie nadajnika jest możliwe w momencie ponownego schwytania ptaka. Doświadczenia Holendrów oraz Hiszpanów (w sumie kilkadziesiąt ptaków z nadajnikami) nie wykazały negatywnego wpływu zainstalowania nadajników na przeżywalność ptaków.

Dane uzyskane z 4 polskich ptaków schwytanych na południowym Podlasiu oraz 6 białoruskich wykazały, że trasa przelotu na zimowiska środkowo-wschodniej populacji błotniaka łąkowego wiedzie przez Słowację lub Ukrainę, następnie Węgry, Serbię lub Rumunię, Grecję, Morze Śródziemne, Libię i kończy się na pograniczu Nigru i Nigerii. Ptaki wracają na lęgowiska inna trasą. Lecą przez Włochy lub Sardynię i Korsykę. Badania telemetryczne prowadzone przez Hiszpanów i Holendrów pokazały, że ptaki z zachodniej Europy lecą do Afryki przez Francję, Hiszpanię oraz Gibraltar. Na legowiska wracają tą samą trasą. Ich zimowiska znajdują się głównie w Senegalu, Mauretanii i Mali.